Ιερός Ναός Παναγίας Μεσοσπορίτισσας Κορωπίου (Εισόδια Θεοτόκου)

Ιερός Ναός Παναγίας Μεσοσπορίτισσας Κορωπίου (Εισόδια Θεοτόκου)

 

Ο ναός των Εισοδίων της Θεοτόκου ή αλλιώς της Παναγίας Μεσοσπορίτισσας, βρίσκεται 1.5 περίπου χλμ. νοτιοανατολικά της Λεωφόρου Βάρης-Κορωπίου, περίπου στο μέσον αυτής, στις περιοχές Θίτι και Κίτσι, σε ένα αδιέξοδο δρομάκι της οδού Θερμαϊκού.

Η θέση του ναού στο πλάτωμα της κορυφής ενός χαμηλού λόφου, του εξασφαλίζει περιμετρική ελεύθερη θέα σε ένα πολύ όμορφο τοπίο με κατάσπαρτα σπιτάκια ανάμεσα σε αγρούς και λοφάκια και στο βάθος τις νότιες κορυφές του Υμηττού. Η περιοχή έχει τεράστιο ιστορικό βάθος, με ευρήματα που φτάνουν μέχρι τα προϊστορικά χρόνια (4η χιλιετία π.Χ.).

Το εκκλησάκι είναι σήμερα (2009) ανοικτό και επισκέψιμο μέχρι τον πρόναο. Ανήκει στην ενορία της Αναλήψεως όπου υπάρχει και το κλειδί για τον κυρίως ναό. Πανηγυρίζει την ημέρα των Εισοδίων της Θεοτόκου στις 21 Νοεμβρίου με πανηγυρικό εσπερινό και Θεία Λειτουργία.

Περιγραφή του Ναού
Ο κυρίως ναός της Παναγίας είναι μία μικρή ξυλόστεγη μονόχωρη βασιλική των μεταβυζαντινών χρόνων, με διαστάσεις 4.50 x 4.50 μ., που καταλήγει σε ημιεξαγωνική αψίδα Ιερού και χρονολογείται επακριβώς βάσει επιγραφής το 1763. Ο ναΐσκος είναι ολοζωγράφιστος. Κατόπιν προστέθηκαν νεώτερα κτίσματα στη δυτική πλευρά, αρχικά ένα πρόσκτισμα 4.40 x 5.40 μ. και στη συνέχεια ένα υπόστεγο ανοικτό στο νότιο μέρος με δύο καμάρες, οπότε το συνολικό μήκος της εκκλησίας φτάνει τα 16.90 μ. Οι νεώτερες προσθήκες έχουν ενοποιηθεί με το αρχικό κτίσμα και αποτελούν εξωτερικά ένα ενιαίο σύνολο.

Το τέμπλο είναι κτιστό με δύο εισόδους. Οι τοιχογραφίες του ναού που καλύπτουν όλες του τις επιφάνειες, έχουν καλλιτεχνηθεί από αξιόλογο αγιογράφο που φαίνεται να μιμείται παλαιότερα κρητικά πρότυπα, παρόλο που είναι μεταγενέστερος (18ος αιώνας) (1).

Ιστορία - Λαογραφία
Στους βορειοδυτικούς πρόποδες του λόφου που βρίσκεται η εκκλησία, υπήρχαν μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα αρκετά ίχνη κτισμάτων, που υποδηλώνουν την ύπαρξη οικισμού, που πιθανά ήταν το χωριό Παλαιά Λαμπρικά που υπήρχε μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα στη σημερινή θέση Θήτι. Η Παναγία Μισοσπορίτισσα προφανώς θα ήταν και η εκκλησία του οικισμού (5).

Η ιστορία της περιοχής χάνεται στα βάθη της προϊστορίας. Γύρω από το λόφο όπου βρίσκεται ο ναΐσκος αναφέρεται η ύπαρξη από ίχνη παλαιοτέρων κτισμάτων και πλήθους από αρχαία όστρακα, όπως και χαρακτών επιγραφών με πιθανή προέλευση από αρχαία τεμένη του Διονύσου ή και της Αφροδίτης του 5ου π.Χ. αιώνα. Επίσης πολλές αρχαίες πέτρες έχουν εντοιχιστεί στην ανατολική κυρίως πλευρά της εκκλησίας (1). Σε απόσταση 800 μ. δυτικότερα του εξωκλησιού υπάρχει το αρχαίο πηγάδι Κίτση, όπου τοποθετείται το κέντρο των Υπερνερθεν Λαμπτρών, που ήταν το παράλιο μέρος του μεγάλου αρχαίου Δήμου Λαμπτρών της Ερεχθηίδος φυλής, με ιδρυτή κατά μία παράδοση τον Λαμπτρέα, γαμπρό του βασιλέως των Αθηνών Κόδρου. Εδώ βρέθηκε και ο τάφος του άλλου μυθικού βασιλέως των Αθηνών Κραναού, τον οποίο αφηγείται ότι είδε ο Παυσανίας στα «Αττικά» του. Πολλά άλλα σημαντικά ευρήματα χρονολογούνται από την 4η χιλιετία μέχρι και τη μυκηναϊκή εποχή (θαλαμωτοί μυκηναϊκοί τάφοι) (3).

Αναφέρεται ότι την περίοδο του μεσοπολέμου (1930-35) ανθούσε η αρχαιοκαπηλεία στην περιοχή και πολλά έργα τέχνης μετεφέρθησαν στο εξωτερικό (4).

Το άλλο κέντρο του αρχαίου Δήμου αι Άνω (Καθύπερθεν) Λάμπτραι έχει εντοπιστεί στην περιοχή των Λαμπρικών. Τα λαογραφικά στοιχεία που είναι γνωστά είναι πενιχρότατα.

Βιβλιογραφία:
(1) Μπούρας Χαρ.- Ανδρεάδη Ρ.- Καλογεροπούλου Α., Εκκλησίες της Αττικής, Αθήνα 1969 σ. 88

(2) Κατάλογος χριστιανικών μνημείων Μεσογείων και Λαυρεωτικής – 1ης εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων

(3) Αγγελική Εμμ. Γκιόκα, Το Κορωπί από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα

(4) Τούλα Στεργιώτη, Το Κορωπί κάποτε – σ. 110, Αθήνα 2000

(5) Οικισμοί περιοχής Κορωπίου κατά την Τουρκοκρατία, Σεραφείμ Κόλλιας, Η’ Επιστημονική συνάντηση Ν.Α. Αττικής, σελ.600

(6) Κίτσι – Θήτι Κορωπίου : Το παρόν και το μέλλον ενός αρχαίου Δήμου – αρχαιολόγοι Ανδρίκου Ελένη – Ντούνη Κερασία